Badania Lekarskie

Pracodawca jest obowiązany stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności:

  • utrzymywać w stanie stałej sprawności urządzenia ograniczające lub eliminujące szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy oraz urządzenia służące do pomiarów tych czynników,
  • przeprowadzać na swój koszt badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Pracownik dostaje od pracodawcy skierowanie do lekarza, które zawiera informacje na temat wszelkich czynników zagrożenia na stanowisku pracy. Lekarz dzięki informacjom zawartym w skierowaniu odpowiednio ukierunkowuje badania, przez co łatwiej określić możliwość zatrudnienia pracownika przy danej pracy.

Wstępnym badaniom lekarskim podlegają:

  • osoby przyjmowane do pracy,
  • pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Badaniom wstępnym nie podlegają jednak osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej do 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.

Pracownicy podlegają badaniom lekarskim:

  • Okresowym – w terminach określonych w obowiązujących przez lekarza sprawującego opiekę medyczną,
  • Kontrolnym – w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą,

Okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas nie wykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, a w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

Pracodawca zatrudniający pracowników w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających jest obowiązany zapewnić tym pracownikom okresowe badania lekarskie także:

  • Po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami,
  • Po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o objęcie takimi badaniami.

W razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany, na podstawie orzeczenia lekarskiego, w terminie i na czas określony w tym orzeczeniu, przenieść pracownika do innej pracy nie narażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Jeżeli przeniesienie do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nie przekraczający 6 miesięcy.

Pracodawca, na podstawie orzeczenia lekarskiego, przenosi do odpowiedniej pracy pracownika, który stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Szkolenia BHP

Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, jeżeli nie posiada on:

  • wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności,
  • dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca obowiązany jest do:

  • zapewnienia przeszkolenia pracownika w zakresie bhp przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenia okresowych szkoleń w tym zakresie,
  • zaznajamiania pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac,
  • wydawania szczegółowych instrukcji i wskazówek dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy.

Do podstawowych obowiązków pracownika należy:

  • Brać udział w szkoleniu i instruktażu z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • Poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym,
  • Potwierdzić na piśmie zapoznanie się z przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Przeszkolenie pracownika w dziedzinie bhp przed dopuszczeniem go do pracy oraz szkolenia okresowe prowadzone są w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Szkolenia w dziedzinie bhp prowadzone są jako szkolenia wstępne i okresowe.

Szkolenie wstępne obejmuje:

  1. instruktaż ogólny,
  2. instruktaż stanowiskowy

Instruktażowi ogólnemu powinni być poddani – przed dopuszczeniem do wykonywania pracy – wszyscy nowozatrudnieni pracownicy, a także studenci odbywający praktyki studenckie oraz uczniowie szkół zawodowych, odbywający praktyczną naukę zawodu w zakładach pracy.

Podczas instruktażu ogólnego uczestników szkolenia należy zapoznać z podstawowymi przepisami bhp oraz z zasadami udzielania pierwszej pomocy. Instruktaż ogólny powinni prowadzić pracownicy służby bhp, a jeśli w firmie taka nie działa – pracodawca może przeprowadzić instruktaż sam lub polecić jego przeprowadzenie pracownikowi posiadającemu ukończone aktualne szkolenie w zakresie bhp.

Instruktaż stanowiskowy należy przeprowadzić na podstawie szczegółowego programu, który opracowuje pracodawca lub – w porozumieniu z pracodawcą i na jego zlecenie – jednostka organizacyjna uprawniona do prowadzenia działalności szkoleniowej w dziedzinie bhp. Zagadnieniem kluczowym jest, by program instruktażu stanowiskowego był dostosowany do konkretnych rodzajów i warunków prac wykonywanych przez uczestników szkolenia. Realizacja programu powinna zapewnić przede wszystkim:

  • zaznajomienie się z czynnikami środowiska pracy mogącymi powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników podczas pracy oraz z odpowiednimi środkami i działaniami zapobiegawczymi;
  • nabycie umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie i innych osób, postępowania w sytuacjach awaryjnych, a także udzielenia pomocy osobie, która uległa wypadkowi.

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się przed dopuszczeniem do wykonywania pracy:

  • pracownika zatrudnianego (przenoszonego) na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych;
  • ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego praktykę studencką.

Pracownik wykonujący pracę na kilku stanowiskach powinien odbyć instruktaż stanowiskowy na każdym z nich. Instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami lub pracodawca. Osoby te muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz być przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego. Instruktaż stanowiskowy powinien być zakończony sprawdzianem wiedzy i umiejętności z zakresu wykonywania pracy zgodnie z przepisami oraz zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Wyłącznie pozytywny wynik sprawdzianu stanowi podstawę dopuszczenia pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku.

Odbycie instruktażu ogólnego i stanowiskowego pracownik potwierdza na piśmie w karcie szkolenia wstępnego. Kartę należy przechowywać w aktach osobowych pracownika.

Celem szkolenia okresowego jest aktualizacja i ugruntowanie wiadomości i umiejętności pracowników w dziedzinie bhp oraz zaznajomienie ich z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi w tym zakresie. Szkoleniom okresowym podlegają:

  • nie rzadziej niż raz w roku – pracownicy zatrudnieni na robotniczych stanowiskach pracy, na których występują szczególnie duże zagrożenia dla zdrowia oraz zagrożenia wypadkowe,
  • nie rzadziej niż raz na 3 lata – pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych,
  • nie rzadziej niż raz na 5 lat – pracodawca kierujący pracownikami, projektanci, inni pracownicy inżynieryjno-techniczni, pracownicy służby bezpieczeństwa i higieny pracy, inni pracownicy, których charakter pracy wiąże się z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe lub niebezpieczne albo z odpowiedzialnością w zakresie bhp,
  • nie rzadziej niż raz na 6 lat – pracownicy administracyjno-biurowi.

Szkolenie okresowe powinno być zakończone egzaminem.

Do wykonywania niektórych zawodów i rodzajów prac konieczne jest, by pracownik, oprócz przeszkolenia w dziedzinie bhp, posiadał również świadectwo spełniania wymagań kwalifikacyjnych. Wymagania dotyczące dodatkowych kwalifikacji i tryb ich potwierdzania, w odniesieniu do wybranych zawodów i rodzajów prac określone są w obowiązujących przepisach szczegółowych.